Yashyizweho kuri 23 September, 2019 | 10:46

Gikomero: Urubyiruko rugejeje imyaka y’ubukure, rurifuza guhabwa icyiciro cy’ubudehe

Mu murenge wa Gikomero, abasore n’inkumi barengeje imyaka 18 bifuza ko bahabwa ikiciro cy’ubudehe cy’ingaragu, bityo ntibakomeze kubarirwa mu cyiciro cy’ababyeyi babo.

Iyamuremye Eliyasi umusore wo mu kigero cy’imyaka20 yemeza ko urubyiruko rutabona amahirwe yo kwiteza imbere iyo rukibarirwa mu icyiciro cy’ubudehe cy’iwabo ndetse no kubona ubwizungane mu kwivuza (Mutuelle de Santé). Uyu musore, yemeza ko yirukanywe ku kazi kuko umuryango we utigeze uriha amafaranga y’ubwisungane mu kwivuza, ati “Akazi nakoraga kansabaga ubwizungane, kuko kubaka umuhanda bifite impanuka nyinshi. Ubwo nakoraga ku muhanda Nyagatatare-Base. Ndasaba ko urubyiruko rwahabwa icyiciro cy’ubuhede cyarwo, kandi tukajya twitangira ubwisunga bwo kwivuza.” Mushimiyimana Claudine uri mu kigero cy’imyaka 22, avuga ko haba igihe umubyeyi ashobora kubura amafaranga yuzuye y’ubwisungane, nyamara abana kakuze, bashobora kuyibonera, bityo ntibakomeze kubera umuzigo ababyeyi babo, ati “Twifuza ko urubyiruko ruhabwa icyiciro cyarwo cy’ubudehe kugira ngo ubutinde bwo kuriha ubwisungane mu muvuzi bugabanuke, kandi n’irubwiruko aho ruri hose rwivuze rutabanje gutegereza ko umuryango wose uba barishye amafaranga yubwo byisungane”.

Ababyeyi nabo babona ko igihe umwana ufite imyaka y’ubukure afite ubushobozi bwo gukorera amafaranga, ko yahabwa icyiciro cy’ubudehe kandi akirihira amafaranga y’ubwisungane mu kwivuza. Iki ni gitekerezo cya Vestine, umubyeyi wo mu rugero rw’imyaka 40, wagize ati “Bibaye bityo, ndumva rwose byazajya bitworohera kuriha mutuelle, kuko umwana ugejeje igihe cyo kubona imirimo, kandi yinjiza amafaranga, yahabwa icyiciro cye cy’ubudehe akirihira n’ubwisungane mu kwivuza. Erega natwe byaturuhura, umubyeyi agasigarana umukoro w’abandi bana bato gusa”.

Sibomana Théodore wo mu kagari ka Gasagara, asanga guha ububasha urubyiruko rwo kugira ikiciro cy’ubudehe no kwirihira ubwisungane bwo kwivuza, ko byaca ugusigana kuba hagati y’abana bakuze n’ababyeyi babo. Yerekanye ko haba impaka nyinshi, umwana akavuga ko umubyeyi ariwe ufite inshingano zo kuriha ubwo byisungane, n’umubyeyi akerekana ko ntamafaranga afite. Impaka zibura gica, amaherezo ugasanga umuryango wose umaze umwaka utararishye ubwisungane bwo kwivuza. Sibomana asoza agira ati” Njye ndumwa rwose ko umwana ugejeje imyaka 18 yajya ahabwa icyiciro cye cy’ubudehe, kandi akirihira n’ubwisungane mu kwivuza.

Abayobozi ntibemeranya n’abaturage

Perezida w’inama njyanama y’umurenge wa Gikomero, Bimenyimana Déogratias yabwiye abaturage ko icyambere, ubudehe ari gahunda ifasha Leta gukora igenamigambi mu kwihutisha iterambere ry’imiryango ariyo igize igihugu. Icya kabiri ni uko ubwisungane mu kwivuza ari gushyira hamwe ku muryango kugira ngo buri wese adasigara inyumba cyangwa abure amahirwe runaka harimo no kwivuza. Niyo mpamvu urubyiruko n’ababyeyi babo bagomba gushyira hamwe, bakegeranya imbaraga zabo mu kwiteza imbere; umunyantege nke atizwa umurindi kugira ngo nawe adasigara inyuma.Bimenyimana Déogratias yakanguriye urubyiruko gufasha ababyeyi kwishyura ubwisungane mu kwivuza igihe babonye ubushobozi, aho kwihutira kwitandukanya n’imiryango yabo.

Ibi ni nako Minisiteri y’ubutegetsi by’igihugu (MINALOC) ibibona. Uwahoze ari Umunyamabanga wa Leta Mukabaramba Arivera, yasobanuye ko ubudehe bugamije igenamigambi hagenderewe gutekerereza ejo hazaza ku ngo, atari ku muntu ku giti cye ! Niyo mpamvu yasobanuye ko urubyiruko rutagomba gusaba kwitandukanya n’imiryango yarwo kuko Leta ishimangira ikintu cyose gihuza umuryango (social cohesion) ku neza yawo mu buryo bwose by’imibereho.

Shukuru Bernard


Tanga igitecyerezo

Who are you?