Yashyizweho kuri 14 March, 2019 | 10:25

Kutagira amakuru kuri jenoside yakorewe abatutsi byatumaga batayigishaho

Mu mashuri menshi mu Rwanda, umwarimu agerageza kugira icyo abwira abanyeshuri kuri jenoside yakorewe abatutsi mu 1994. Ni umwanya mwiza ku barimu wo kwigisha abana indangagaciro z’umuturage mwiza no kwigisha abana ko itazongera kubaho. Ibi biri mubyo abarimu baturutse mu gihugu cy’ububiligi bamenye, bagira amakuru kuri jenoside yakorewe abatutsi muri 1994, biyemeza kujya bayigishaho mu mashuri.

Ibi byabereye isomo abarimu b’amateka mu bubiligi bamaze icyumweru mu Rwanda, bungurana ubumenyi n’abo mu Rwanda ku buryo bwiza bakwigishaho jenoside yakorewe abatutsi iwabo ariko bayifiteho amakuru, dore ko ngo byababeraga imbogamizi.Aba barimu b’ababiligi baje ku bufatanye bw’umuryango utari uwa Leta RCN Justice&Democratie, na fédération Wallonie Bruxelles, mu rwego rwo kumenya icyo bigisha kuri jenoside yakorewe abatutsi mu Rwanda. Bibandaga cyane ku ruhare rw’urubyiruko mu kwibuka.

Abarimu bo mu mashuri amwe y’akarere ka Huye, bavuga ko mu by’ukuri atari ibijyanye na jenoside bigisha ahubwo bigisha indangagaciro z’ubumuntu ari nazo zabuze abanyarwanda bakicana. Ozil Nahimana, umwarimu mu rwunge rw’amashuri rwa Leta i Butare, ashimangira ko ubu buryo bwo kugaruka ku rugero rwa Jenoside yakorewe abatutsi, ari inzira nziza yo gutegura ejo heza h’urubyiruko n’ah’igihugu, hifashishijwe urugero rugaragara. Agira ati “ibyo se kubigarukaho mu masomo aba bagenzi bacu batanga bibasaba iki kindi uretse kumenya aya mateka yacu?”.
Mu bibazo abanyeshuri babazaga abarimu bo mu bubiligi, byagarukaga cyane kucyo bigisha ku mateka ya Afurika cyane cyane ay’u Rwanda. Mu gusubiza, aba barimu bavugaga ko icyihariye bigisha ari ubukoloni kuko ababiligi ari bo bakolonije Kongo, bakaza no gukoloniza u Rwanda.

Antoine, umwe muri aba barimu abigarukaho, yagize ati “intangiriro ni uru ruzinduko, ntabwo twari dufite amakuru ahagije kuri Jenoside yakorewe abatutsi. Ubu turakura hano impamba igomba kudufasha kugira icyo twabwira abana tukizi neza”. Ibi kandi abihuje na mugenzi we Donatienne n’abandi bane bari kumwe.
Kuri Sr Philomene Nyirahuku, umuyobozi w’ishuri ry’abakobwa rya Karubanda,(Ecole Notre Dame de la Providence de Karubanda), avuga ko abarimu b’ababiligi babonye byinshi byo kwigisha ku Rwanda. Ati “uretse kwigisha indangagaciro z’umuntu muzima, hatangwa urugero rwa Jenoside yakorewe abatutsi, aho abavandimwe bicanye; afurika ifite n’andi mateka menshi bakwigisha abana”. Akomeza avuga ko urubyiruko kurwigisha ni no kurutegerezaho guhindura imyumvire y’abakuze, abo barimo ababyeyi babo n’abandi bahurira ku ikoranabuhanga.

Uruzinduko rw’aba barimu batandatu, rwatangiye ku italiki ya kabiri Werurwe rusozwa ku ya cyenda Werurwe 2019. Babonye umwanya wo kuganira n’abarimu ndetse n’abanyeshuri bibumbiye cyane cyane muri Club za Never Again mu bigo by’amashuri bya Regina Pacis iri i Tumba, urwunge rw’amashuri rwa leta i Butare n’ishuri ry’abakobwa ryo ku Karubanda.

Hirya y’ibiganiro bagiranye n’aba bose, abarimu batunguwe n’iterambere babona mu Rwanda, ndetse n’uburyo abanyarwanda bongeye kunga ubumwe. Cecile Schaack, ati “mukomereze aho.”

Musonera Sosthène


Tanga igitecyerezo

Who are you?