Yashyizweho kuri 24 October, 2017 | 16:01

Barahira na Ngenzi : Mu cyunamo 2018 bazaburana ubujurire

Baburana bwa mbere ari na bwo bakatirwaga igifungo cya burundu, hari umwaka ushize mu cyunamo cya 22 cya jenoside yakorewe Abatutsi. Ku bacitse ku icumu, kuba no mu bujurire urubanza rw’aba bagabo bayoboye Komini Kaabarondo ruteganyijwe mu cyunamo, ni isomo kuri Barahira Tito na Ngenzi Octavien bishe aho kurengera abo bayobora. Ni n’icyomoro ariko ku bacitse ku icumu !

Nyuma yo gukatirwa igihano cy’igifungo cya burundu n’urukiko rw’Ubufaransa mu mwaka wa 2016 kubera uruhare rwabo muri jenoside yakorewe abatutsi mu 1994, Barahira Tito na Ngenzi Octavien, bigeze kuba ba Burugumesitiri ba Komini Kabarondo, Iburasirazuba, bazaburanishwa mu bujurire mu mujyi wa Paris kuva muri Mata kugera muri Kamena, umwaka utaha wa 2018.
Umwaka ushize, nyuma y’urubanza rwari rwamaze hafi amezi 2 humvwa abatangabuhamya benshi barimo ahanini abagizweho ingaruka na jenoside, Urukiko rwa Paris rwari rwemeje ko Barahira na Ngenzi bahamwa n’ « ibyaha byibasiye inyokomuntu » na « jenoside ». Ibi ngo byagaragariye mu « bikorwa bikoranywe ubugome byo kurimbura imbaga » byari bishingiye ku « umugambi unoze ugamije kurimbura » ubwoko bw’abatutsi muri iriya Komini ya Kabarondo. Ubuhamya bwinshi bwari bwagarutse ku gitero bayoboye kikarimbura imbaga, ku wa 13 Mata, muri Kiliziya ya Kabarondo.

Nk’uko bivugwa n’igitangazamakuru AFP, iki ni cyo gihano kiremereye inkiko z’Ubufaransa zimaze guhanisha abakurikiranweho jenoside, nyuma y’igifungo cy’imyaka 25 cyakatiwe Capt. Pascal Simbikangwa muri 2014 kikazwa no kwemezwa mu bujurire. Uyu Simbikangwa, wamenyekanye kubera iyicarubozo ubwo yari mu nzego z’iperereza mu Rwanda, yahamwe n’ibyaha bya jenoside n’ubufatanyacyaha mu byaha byibasiye inyokomuntu.

Ubwo bamenyaga umwanzuro w’urukiko muri 2016, bamwe mu bacitse ku icumu b’i Kabarondo ntibahishe akari ku mutima. Uwitwa Rutagungira yagize ati « uretse n’urukiko, n’Imana izababaza amaraso yose y’inzirakarengane ». Mu gihe iki cyizere Rutagungira yari agisangiye na benshi, uyu mugabo wiciwe agasigara ari nk’« igiti kitagira amashami » we yari agishidikanya. Yagize ati «nyuma y’imyaka 22 tumaze dutegereje, ubutabera bwajya bujya kuboneka ». Ubundi agasanga uru rubanza ruzasiga amasomo : « Uru rubanza rugiye gushyira ibintu mu buryo. Bapfa kuba bicaye ku ntebe y’abaregwa ! Batsinda, batsindwa, bazaba bumvise ko buri gihe bahitagamo inzira mbi »

Urutse abacitse ku icumu, na bamwe mu bakoze jenoside ntibabacira akari urutega. Gatera Leonard washishikaye mu bitero birimo n’icyo ku kiliziya cya Kabarondo, yibuka ngo Barahira ababwira ati « mutangire mukore, ahandi barangije ! », mbere yo kwishyura amajerikani atatu y’urwagwa nk’agahimbazamusyi. Uyu mugabo, wasabye imbabazi agafungwa agafungurwa, agira ati « yaradushutse nk’umuyobozi, adukoresha mu kurimbura abaturanyi, inshuti…Yagombye kubiryozwa, cyangwa se agapfukama agasaba imbabazi abo yahemukiye ».

Ubwo urukiko rwari rumaze gutangaza kiriya gifungo cya burundu, itsinda ry’abunganizi mu by’amategeko ryatangaje ko bagomba kujurira kubera ko « ibyemezo byashingiye gusa ku buhamya bushinja kandi buvuguruzanya », hatitawe ku mvugo y’abaregwa « bafatwa nk’abatumirwa batifuzwa mu rubanza rwabo »
Benshi mu bacitse ku icumu b’i Kabarondo bishimira kuba, nyuma y’urubanza rwa mbere rwabaye mu cyunamo, kuba bagiye kuburana mu bujurire mu gihe babicaga. Umwe muri bo agira ati « mu rubanza, nta byishimo ! Kuruhuza n’igihe cyacu cy’akababaro k’indengakamere, na ccyo ni icyomoro ! ».

Magingo aya mu Bufaransa haravugwa andi madosiye agera kuri 25, arimo iy’uwitwa Muhayimana Claude, arimo gusuzumwa kubera ibyahaa bya jenoside yakorewe abatutsi.

Sehene Ruvugiro


Tanga igitecyerezo

Who are you?